مقاله و مبانی نظری انعطاف پذیری کنشی ,

menuordersearch
academixfile.ir
قبلی
بعدی

مقاله و مبانی نظری انعطاف پذیری کنشی

(0)
(0)

مبانی نظری

مقاله و مبانی نظری انعطاف پذیری کنشی
رنگ و مدل کالا
مبانی نظری
تعداد
+
_
عدد
19,900 تومان
موجود

توضیحات

مباني نظري و پيشينه پژوهش انعطاف پذیری کنشی

در قالب word , و در 28 صفحه و قابل ویرایش

 

روانشناسی انعطاف پذیری یا تاب آوری
    محققین روانشناس مدتی طولانی است که دریافته اند، عوامل فشارزای عمده زندگی می‌توانند منجر به تضعیف سلامت روان ی و عملکرد اجتماعی فرد شده و آسیب‌‌‌‌های روان شناختی در وی ایجاد کند.این وضعیت به خوبی شناخته نشده است که چگونه بیشتر مردم تروما و رویداد‌‌‌‌های مصیبت بار زندگی را تجربه می‌کنند بدون اینکه سلامت روان ی شان تضعیف شود و دچار بیماری‌‌‌‌های روانی شوند و در بعضی شرایط نیز به نظر می‌رسد، افراد با وجود تجارب سختشان پیشرفت نیز داشته اند. چنین افرادی، کسانی هستند که دارای ویژگی‌‌‌‌های روان شناختی انعطاف پذیری کنشی هستند، چرا که توانسته اند خود را با عوامل فشارزای زندگی شان با وجود آن شرایط سخت وفق دهند. انعطاف پذیری خود به انعطاف پذیر بودن ما در تعدیل کردن، تنظیم کردن، با تغییر دادن سطح کنترل خود برای روبرو شدن با تغییرات در محیط ما اشاره دارد. آنهایی که خود انعطاف پذیری دارند، آدم هایی انعطاف پذیر و سازگار بوده و می‌توانند میزان کنترل خود را در صورتی که شرایط ایجاب کند، زیاد یا کم کنند (حسینی، 1391).
    پژوهشگران اظهار داشتند که زندگی دشوار، بدبیاری ها و ناکامی ها تجربیات ناگوار دیگر، انعطاف پذیری خود را کاهش می‌دهند.کودکانی که از لحاظ انعطاف پذیری خود نمره ی بالایی می‌گیرند در مقایسه با کودکانی که از این نظر نمره پایینی کسب می‌کنند، توسط معلمان به صورت انفرادی که بهتر می‌توانند با استرس مقابله کنند، اضطراب کمتری داشته و نیاز کمتری به اطمینان خاطر دارند، ارزیابی می‌شوند. انعطاف پذیری خود بالا با هوش عمومی، نمرات خوب در مدرسه، محبوبیت نزد همسالان نیز همبستگی مثبت داشته است.کنترل خود پایین در پسرها و دخترها و انعطاف پذیری خود پایین در دخترها با سوءمصرف دارو در نوجوانی رابطه مثبت داشته است. بنابراین جنبه‌‌‌‌های مهمی از شخصیت و رفتار را می‌توان با کنترل خود و انعطاف پذیری خود مرتبط دانست. به عبارت دیگر انعطاف پذیری خود همان میزان تاب آوری افراد است (واف و همکاران، 2008).
تعاریف انعطاف پذیری کنشی
    انعطاف پذیری کنشی عبارت است از فرآیند سازگاری مناسب فرد در رویارویی با مصائب و ضربه ای روحی و روانی با هر منبعی که بطور معناداری از نظر روانی فشارزا باشد (از قبیل مشکلات خانوادگی و روبط مشکلات جدی در سلامت فرد و یا فشار‌‌‌‌های محیط کاری و یا فشار‌‌‌‌های مالی). تحقیقات نشان داده که ویژگی تاب آوری یک ویژگی عادی و معمولی است نه ویژگی خارق العاده و غیر عادی و افراد معمولاً این ویژگی را در خود نشان می‌دهند و وجود این ویژگی به معنای آن نیست که فرد تجربه‌‌‌‌های مشکل و فشارآوری را تجربه کرده است. تاب آوری صفتی نیست که بگوئیم افراد یا این صفت را دارا هستند و یا فاقد این ویژگی هستند.بلکه انعطاف پذیری کنشی شامل رفتارها،افکار و فعالیت هایی است که هر فرد می‌تواند آنها را بیاموزد و پرورش دهد (سفای، 2008).
  تاب آوری به عنوان توانایی بازگشت به حالت اولیه بعد از دشواری با آن عوامل و فرآیندهایی که مسیر مخاطره به رفتار مشکل آسیب شناسی را قطع می‌کند و بدان وسیله حتی در شرایط چالش برانگیز و تهدیدکننده به پیامد‌‌‌‌های سازگارانه منجر می‌شود، توصیف می‌کنند. گارمزی (1983) عوامل حمایتی را که منجر به تاب آوری می‌شوند این گونه معرفی می‌کند:
      الف) عوامل کودکی، مانند خلق و خوی مثبت و توانش اجتماعی.
      ب) عوامل خانوادگی شامل والدین حمایت کننده و تعیین قواعد به صورت همسان.
      ج) عوامل اجتماعی، مانند روابط مثبت با افراد بزرگسال مهم، محیط مدرسه حمایت کننده (رحیمیان بوگر و اصغر نژاد،1387).    
ویژگی‌‌‌‌های افراد دارای انعطاف پذیری کنشی
    1- احساس اعتماد به نفس و کارامدی که اجازه می‌دهد با موفقیت چالش‌‌‌‌های زندگی را پشت سر بگذرند.
      2- موضع گیری فعال در قبال یک مشکل یا مانع، توانایی نگاه به یک مشکل به عنوان مسئله ای که می‌توانند آن را کندوکاو کنند،تغییر دهند،تحمل کنند یا دوباره به طریق دیگر حل کنند.ایستادگی منطقی در مقابل مشکلات و چالشبا توانایی اینکه به چه موقع بگویند و ظرفیت رشد مهارتبرای تحمل مشکلات.
      3- بعضی محققین معتقدند انعطاف پذیری از طریق افزایش سطوح عواطف مثبت می‌تواند باعث تقویت عزت نفس شده و مقابله موفق با تجارب منفی را موجب می‌شود. لذا تاب آوری یا انعطاف پذیری کنشی از طریق تقویت عزت نفس به عنوان مکانیسم واسطه ای به انطباق مثبت منتهی می‌شود.
      4- افراد دارای تاب آوری بالا دارای صفاتی از قبیل، سر سختی، مقابله سرکوب گرایانه و داشتن خلق و خو و احساسات مثبت سبب کسب ویژگی انعطلف پذیری کنشی هستند (بشارت و همکاران، 1387).
روش‌‌‌‌های ایجاد انعطاف پذیری کنشی
1- ایجاد روابط: داشتن روابط خوب با اعضاء نزدیک فامیل، دوستان یا سایرین مهم است.دریافت کمک و حمایت از کسانی که به شما علاقمندند و به سخنان شما گوش می‌دهند، انعطاف پذیری کنشی را تقویت می‌کند.
2- حرکت کردن به سوی هدف: پروراندن بعضی اهداف واقعی در عوض تمرکز کردن بر تکالیفی که به نظر غیر قابل دسترس هستند. از خود پرسیدن" امروز چه کاری را می‌توانم انجام دهم که به حرکت کردن من در مسیری که می‌خواهم طی کنم کمک کند."
3- به فرصتبه عنوان موقعیتی برای یافتن خود نگاه کنید: خیلی از افراد در حالیکه رویداد‌‌‌‌های ناگوار و شرایط سخت را تجربه کرده اند گزارش هایی از این قبیل را در مورد خود ارائه می‌دهند. روابط بهتر در حالی که احساس می‌کنند در معرض خطر و حمله هستند.دارا بودن احساس خود ارزشمندی فزاینده و معنویت رشد یافته.
4- رویدادها را در منظرتان (در جلوی چشمتان) نگاه دارید: حتی زمانیکه با رویداد‌‌‌‌های بسیار دردناک روبه رو می‌شوید سعی کنید موقعیت فشارآور را با مفهومی وسیعتر مورد توجه قرار دهید.
5- دیدگاه مثبتی را در مورد خود پرورش دهید: پرورش این اعتقاد که توانایی حل این مشکلات را دارا هستید و همچنین اطمینان به عزیزتان به ایجاد تاب آوری کمک می‌کند.
6- چشم انداز امیدوارانه ای را برای خود حفظ کنید: یک چشم انداز خوش بینانه شما را قادر می‌سازد تا انتظار وقایع خوب را در زندگی داشته باشید و به جای آنکه نگران آنچه که از آن می‌ترسید باشید، سعی کنید آنچه را که دوست دارید و می‌خواهید تصور کنید.
7- به خودتان توجه کنید: توجه تان را به نیازها و احساسات معطوف کنید و خود را به فعالیت هایی که از آنها لذت می‌برید و در آنها احساس آرامش می‌کنید مشغول کنید.
8- پذیرش اینکه تغییر،بخشی از زندگی است: پذیرفتن رویدادهایی که نمی‌توان آنها را تغییر داد می‌تواند به شما کمک کند تا بر رویدادهایی که قابل تغییر هستند تمرکز کنید (رضایی،1390).
دیدگاه‌‌‌‌های انعطاف پذیری کنشی
دیدگاه فردریکسون و توگد
  فردریکسون و توگد (2004) معتقدند افراد دارای ویژگی تاب آوری برای مقابله با رویداد‌‌‌‌های منفی، ممکن است بازگشت مؤثری به شرایط و موقعیت‌‌‌‌های قبلی نیز داشته باشد (که به آندر حل چالش‌‌‌‌های فعلی کمک می‌کند)در حالیکه افراد فاقد این ویژگی،گویا در چاهی گرفتار می‌شوند و ظاهراً توان رهایی ار شکستیا گرایش‌‌‌‌های منفی شان را ندارند، پس وجود توانایی برای حرکت کردن با وجود عوامل فشارزای منفی نشان دهنده شانس افراد نیست بلکه مفهوم شناخته شده ی تاب آوری را خاطر نشان می‌سازد. ریشه انعطاف پذیری یا تاب آوری از علم فیزیک گرفته شده است و به معنی جهیدن رو به عقب است. در واقع افراد دارای این ویژگی با بازگشت رو به عقب، توانایی زنده ماندن و حتی غلبه بر ناملایمات را دارا هستند. تاب آوری می‌تواند باعث شود که فرد پیروزمندانه از رویداد‌‌‌‌های ناگوار بگذرد و علی رغم قرار گرفتن در معرض تنش‌‌‌‌های شدید شایستگی اجتماعی و تحصیلی او ارتقاء یابد (سلامات، 1393).
    انعطاف پذیری یا تاب آوری نوعی ویژگی است که از فردی به فرد دیگر متفاوت است و می‌تواند به مرور زمان رشد کند یا کاستی یابد. پژوهشگران در مطالعه‌‌‌‌های خود دریافته اند بسیاری از انسانها که در معرض آسیب قرار گرفته اند، می‌توانند به سلامت از آن بگذرند و حتی به رشدی بیش از پیش دست یابند. به همین دلیل آنها به این فکر افتادند که اگر بتوان ویژگی تاب آوری را در افراد شناخت، می‌توان از این ویژگی در آموزش دیگران به ویژه در زمان کودکی و نوجوانی استفاده کرد.این تحقیقات نشان داده است که میزان عوامل خطر و عوامل محافظ نقش بسیار مهمی در سوق دادن افراد به سمت تاب آوری یا آسیب روانی اجتماعی دارد. عوامل خطر شرایط و وضعیت هایی هستند که احتمال آسیب روانی- اجتماعی را در شخص افزایش می‌دهند، مثل فقر، شکست تحصیلی. ولی عوامل محافظ شرایط و وضعیت هایی هستند که احتمال آسیب روانی- اجتماعی را در شخص کاهش می‌دهند، مثل داشتن اعتماد به نفس،شرایط مهربانانه در خانواده (تدین، 1393).
    تاب آوری یکی از عوامل محافظت است که همراه با سایر عوامل محافظ نقش مهمی در موفقیت افراد و جان بدر بردن از شرایط ناگوار دارد. تحقیقات نشان داده است، بسیاری از کودکان و نوجوانان که در محیط‌‌‌‌های پر خطر رشد کرده اند بدلیل اینکه در زندگی آنها عامل یا عوامل محافظت وجود داشته است، توانسته اند این مشکلات را پشت سر گذاشته از زندگی سالمی برخوردار شوند و به عنوان افراد دارای ویژگی تاب آوری از آنها یاد شود. تاب آوری می‌تواند باعث شود که فرد پیروزمندانه از رویداد‌‌‌‌های ناگوار بگذرد و علیرغم قرار گرفتن در معرض تنش‌‌‌‌های شدید، شایستگی اجتماعی، تحصیلی و شغلی او ارتقاء یابد (خزائلی پارسا،1388).
دیدگاه ماتسن
  به باور ماتسن (2001) هنگامی که فاجعه از سر بگذرد و نیاز‌‌‌‌های اولیه ی انسانی تأمین گردد، آنگاه تاب آوری ظاهر می‌شود و در نتیجه آن اثرات ناگوار اصلاح یا تعدیل می‌شوند و یا حتی ناپدید می‌گردند. بطور کل مؤلفه‌‌‌‌های تاب آوری را شامل شایستگی، استحکام شخصی، تحمل عواطف منفی، مهارتگری (توانایی فرد در مهار و مدیریت شرایط) و معنویت می‌دانند (رحیمیان بوگر و اصغر نژاد، 1387).
دیدگاه روانشناسی مثبت گرا
  رویکرد مثبت‌گرا، با توجه به استعدادها و توانمندی‌‌‌‌‌های انسان (به‌جای پرداختن به نابهنجاری‌ها و اختلال‌ها)، در سال‌‌‌‌‌های اخیر مورد توجه روانشناسان قرار گرفته است.
این رویکرد، هدف نهایی خود را شناسایی سازه‌ها و شیوه‌هایی می‌داند که بهزیستی و شادکامی انسان را به‌دنبال دارند. از این رو عواملی که سبب سازگاری هر چه بیشتر آدمی با نیازها و تهدید‌‌‌‌های زندگی گردند، بنیادی‌ترین سازه‌‌‌‌‌های مورد پژوهش این رویکرد می‌باشند. در این میان، تاب‌آوری جایگاه ویژه‌ای در حوزه‌‌‌‌‌های روانشناسی تحول، روانشناسی خانواده و بهداشت روانی یافته است، به‌طوری که هر روز بر شمار پژوهش‌‌‌‌‌های مرتبط با این سازه افزوده می‌شود.گارمزی و ماستن (1991، به نقل از سامانی، جوکار و صحراگرد،1386) این رویکرد تاب‌آوری را‌ ”یک فرآیند، توانایی، یا پیامد سازگاری موفقیت‌آمیز با شرایط تهدیدکننده“، می‌پندارند. به بیان دیگر تاب‌آوری، سازگاری مثبت در واکنش به شرایط ناگوار است (والر، 2001، به نقل از سامانی، جوکار و صحراگرد،1386).
    طبق این دیدگاه می‌توان گفت تاب‌آوری، توانمندی فرد در برقراری تعادل زیستی- روانی، در شرایط خطرناک است. افزون بر این، پژوهشگران بر این باورند که تاب‌آوری نوعی ترمیم خود با پیامد‌‌‌‌های مثبت هیجانی، عاطفی و شناختی است (گارمزی، 1991؛ ماستن، 2001؛ راتر، 1999؛ لوتار، سیچتی و بکر، 2000، به نقل از سامانی، جوکار و صحراگرد،1386).
    به باور این دیدگاه تاب‌آوری، بازگشت به تعادل اولیه یا رسیدن به تعادل سطح بالاتر (در شرایط تهدیدکننده) است و از این رو سازگاری موفق در زندگی را فراهم می‌کند. در عین حال کامپفر(1991) به این نکته نیز اشاره می‌نماید که سازگاری مثبت با زندگی، هم می‌تواند پیامد تاب‌آوری به‌شمار رود و هم به‌عنوان پیش‌آیند، سطح بالاتری از تاب‌آوری را سبب شود. وی این مسأله را ناشی از پیچیدگی تعریف و نگاه فرآیندی به تاب‌آوری می‌داند (رضاپور، 1389).
راه‌‌‌‌های ارتقای انعطاف پذیری کنشی
    برای رسیدن به این مقصود روش‌‌‌‌های ذیل مدنظر است:
    الف) احساس ارزشمندی: پذیرفتن خود به عنوان فردی ارزشمند،‌ و احترام قایل شدن برای خود و توانایی هایشان. بی قید و شرط دوست داشتن و سعی در شناخت نقاط مثبت خود و پرورش دادن آنها و از طرف دیگر شناخت نقاط ضعف خود و کتمان نکردن آنها. علاوه بر آن سعی می‌کنند که این نارساییرا با واقع بینی بر طرف کرده و در غیر این صورت با این ویژگیکنار می‌آیند.
    ب) مهارت در حل مسئله: افراد تاب آور ذهنیتی تحلیلی- انتقادی نسبت به توانایی‌‌‌‌های خود و شرایط موجود دارند، در مقابل شرایط مختلف انعطاف پذیرند و توانایی شگفت انگیزی درباره پیدا کردن راه حل‌‌‌‌های مختلف درباره یک موقعیت یا مساله خاص دارند. همچنین توانایی ویژه ای در تجزیه و تحلیل واقع بینانه مشکلات شخصی و پیدا کردن راه حل‌‌‌‌های فوری و راهبرد‌‌‌‌های دراز مدت برای حل و فصل مشکلاتی که به آسانی و سریع حل نمی‌شوند را دارا هستند.
  ج) کفایت اجتماعی: این دسته از افراد مهارت‌‌‌‌های ارتباط با دیگران را خیلی خوب آموخته اند.آنها می‌توانند در شرایط سخت هم شوخ طبعی خودشان را حفظ کنند، می‌توانند با دیگران صمیمی شوند و در مواقع بحرانی از حمایت اجتماعی دیگران بهره ببرند؛ ضمن اینکه این گونه آدممی توانند سنگ صبور خوبی باشند، وقتی برایشان حرف می‌زنید می‌توانند خوب گوش می‌دهند و خودشان را جای شما می‌گذارند. در ضمن آنها طیف وسیعی از مهارتو راهبرد‌‌‌‌های اجتماعی شامل مهارت‌‌‌‌های گفتگو، جراتمندی و گوش دادن، آمادگی برای گوش دادن به دیگران واحترام گذاشتن به احساسات و عقاید دیگران که در تعاملات اجتماعی بسیار مهم است را دارا هستند (سلامات، 1393).
  د) خوش بینی: اعتقاد راسخ به اینکه آینده می‌تواند بهتر باشد،‌ احساس امید و هدفمندی و باور به اینکه می‌توانند زندگی و آینده خود را کنترل کنند و موانع احتمالی نمی‌تواند آنها را متوقف سازد.
  ه) همدلی: تاب آورها دارای توانایی برقراری رابطه توام با احترام متقابل با دیگران هستند که موجب به هم پیوستگی اجتماعی یعنی احساس تعلق به افراد، گروه و نهاد‌‌‌‌های اجتماعی می‌شود (محمدزاده،1387).
نقش محیط در انعطاف پذیری کنشی
    علاوه بر ویژگی‌‌‌‌های فردی که در مورد تاب آوری بیان شد، ذکر این مطلب مهم به نظر می‌رسد که برخی از مولفه‌‌‌‌های محیطی در رشد و پرورش افراد تاب آور موثر هستند. این ویژگیعبارتند از:
    1- روابط حمایت گر و توام با توجه و وجود شبکه ای از افراد که از یکدیگر حمایت می‌کنند؛
    2- معیارها و انتظارات بالا اما معقول خانواده و جامعه در مورد رفتار فرد؛
    3- ایجاد فرصت مشارکت در فعالیت‌‌‌‌های اجتماعی توسط والدین برای فرزندان (مینایی،1392).
    در آخر ذکر این مطلب ضروری به نظر میرسد که تاب آوری فقط داشتن فهرستی از ویژگینیست بلکه یک فرایند است که در زندگی واقعی تاب آفرینی نامیده می‌شود. همه انسانها دارای توانایی ذاتی برای تاب آوری هستند. اما، رفتار تاب آورانه رفتاری اکتسابی و یادگیرانه است. برخی از ویژگیی تاب آوری درونی است و انسان آن را دارد یا می‌تواند به دست بیاورد. اما، بعضی دیگر فقط با پرورش آنان در محیطی تاب آفرین (مانند خانه و مدرسه) به دست می‌آید. بنابراین به شما خواننده عزیز توصیه می‌شود که برای بهبود سطح کیفی بهداشت روانی خود به این موارد توجه داشته باشید که در رویارویی با عوامل تنش زا به نقاط قوت افراد، خانواده، مدرسه، محیط و جامعه توجه شود. یعنی، در برابر موقعیت‌‌‌‌های مختلفی که برای شما پیش می‌آید به جای اینکه به نقاط ضعف و ناتوانایی‌‌‌‌های خود تمرکز داشته باشید. به فرآیند حل مسئله بپردازید، یعنی به تعریف دقیق مشکل یا مشکلات پرداخته تا دقیقاً بدانید مشکلات فعلی شما چه چیزهایی هستند و بتوانید هر کدام را در یک سطر توضیح دهید (تدین، 1393).

 

نظرات کاربران
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

بستن
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

0 نظر

ما را در شبکه‌‌‌‌های اجتماعی دنبال کنید

whatsuptelegrammailpinterest
logo

استان: کردستان، شهرستان : سقز، بخش : مرکزی، روستا: سرا، روستا: مرخز، محله: مرخز، خیابان (ورودی اصلی)، کوچه ((حسین محمدی))، پلاک: 0.0، طبقه: همکف،
شماره تماس:: 09189763156