مقاله و مبانی نظری ذهن آگاهی یا حضور ذهن ,

مقاله و مبانی نظری ذهن آگاهی یا حضور ذهن

در قالبword و در 19 اسلاید و قابل ویرایش ودارای منابع سال 1403 و  2024

فهرست مطالب

ذهن آگاهی یا حضور ذهن
تاریخچۀ ذهن‌آگاهی
تعریف ذهن‌آگاهی
مولفهپاسخهای ذهنپاسخآگاهی
اهمیت ذهن‌آگاهی
ذهن آگاهی و مفاهیم اساسی
نظریه های ذهنپاسخآگاهی
نظریه شخصیت
نظریه آسیب‌شناسی
پیشینه پژوهش
پژوهش های داخلی
پژوهش های خارجی
منابع

ذهن آگاهی یا حضور ذهن
ذهن¬آگاهی، نوعی آگاهی است که در زمان توجه ما به تجربیاتمان نسبت بــه موضوع خاصی شکل می¬گیرد و توجهی متمرکز بر هـدف است(مدودف، کراجلو، نارایانان، و سیگرت ، 2017). همچنین وضعیتی اسـت کـه می‌توان بـا وضوح و شفافیت بیشتر، اتفاقی را کـه در ذهن و حتی در دنیای اطراف در حال رخ دادن است را درک و نسـبت بـه آن‌ها آگاهی پیدا کرد. ذهن آگاهی فـرد را هوشیارتر و آگاه‌تر و او را قادر بـه کنترل و مدیریت احساسات و عواطف خود می¬کند کـه همین امر سبب می‌شود تصمیمات معقولانه‌تری در حل مسائل به‌طور موفقیت‌آمیز اتخاذ نماید (ون¬ویتمارچن، تیدن، ون¬ویلت، باتتجس-فریس و جانگ ، 2018).
ذهن آگاهی یک عامل اساسی مهم در رسیدن به رهایی است، زیرا روشی موثر و قدرتمند برای خاموش کردن و توقف فشارهای دنیا یا فشارهای روحی و روانی فرد است. اهمیت مدیریت ذهن با ظهور مشغله¬های مختلف روزمره ، نشخوار مداوم و موقعیت های استرس زا که بیشتر ما را احاطه کرده ، بیشتر و بیشتر نمایان می¬شود. برای مدیریت ذهن ، لازم است که قوانین ذهن را به درستی بشناسید و با مدیریت آن ، حداکثر استفاده را از آن بکنید. به عبارت دیگر ، ذهن آگاهی به معنای توجه به روشی خاص است. یعنی توجه و تمرکز که سه عنصر در آن دخیل است: 1- حضور داشتن 2- هدف قرار دادن 3- بدون قضاوت. این نوع توجه باعث افزایش آگاهی ، وضوح و پذیرش واقعیت موجود می شود (کابات زین ، 2021).
زندگی ما فقط اکنون اتفاق می افتد و گره می خورد. اگر کاملاً آنجا نباشیم ، نمی توانیم دقیقاً بفهمیم چه چیزی ممکن است؟ چگونه می توانیم به امکانات دسترسی پیدا کنیم؟ و چگونه تحول و رشد ایجاد کنیم؟ در واقع ذهن آگاهی یک روش موثر و قدرتمند برای متوقف کردن فشارهای جهان یا فشارهای ذهنی شخص است . ذهن آگاهی به معنای تبدیل آگاهی فرد از گذشته و آینده به حال است. وقتی شخصی وجود دارد ، حقیقت را از نظر همه جنبه های درونی و بیرونی آن می بیند و می فهمد که ذهن به دلیل قضاوت ها ، تفسیرها و تعابیری که می کند ، دائماً جویده و صادقانه صحبت می کند (ویلیام، راسل و راسل  ، 2008؛ به نقل از صالحی اشترجانی،1402).
وقتی فردی متوجه شود ذهن به طور مداوم در حال تفسیر است ، قادر است به افکار خود توجه بیشتری کرده و آنها را بدون انزجار و قضاوت بررسی کند و دلیل وجود آنها را دریابد. تمرین ذهن آگاهی به فرد توانایی درک این نکته را می دهد که "افکار فقط فکر هستند" و وقتی می فهمد ممکن است افکارش درست نباشد ، راحت تر می تواند او را رها کند.بسیار مهم است که انسان از پیامهایی که هنگام تفکر از ذهن می شنود آگاه باشد ، درگیر افکارش نشود و بتواند آنها را رها کند. علاوه بر این ، با مشاهده واقعیت درونی خود ، او متوجه می شود که خوشبختی کیفیت ی نیست که به عناصر خارجی و تغییرات در دنیای خارج بستگی داشته باشد ، و هنگامی اتفاق می افتد که فرد وابستگی خود را به افکار ، موضع گیری ها و برنامه های ذهنی از پیش تعیین شده ترک کند(شفیعی،1400).
یکی از مهمترین اصول در ذهن آگاهی "تسلیم شدن" است. ما به طور کلی به چیزهای زیادی وابسته هستیم: اعتقادات ، وقایع خاص ، زمانهای خاص ، یک صحنه ، یک آرزو و غیره وقتی یاد می گیریم آنها را رها کنیم ، نسبت به آنها آگاهی بیشتری پیدا می کنیم و آنها را می پذیریم. اصل دیگر ذهن آگاهی اعتماد است. ما ممکن است همیشه آنچه را که اتفاق می افتد درک نکنیم ، اما اگر یاد بگیریم به خود یا دیگران و به ویژه قوانین موجود اعتماد کنیم ، این به ما قدرت عمیقی می بخشد که امنیت ، تعادل و گشودگی را به ارمغان می آورد (لهاک،1400).
تاریخچۀ ذهن‌آگاهی
اصطلاح ذهن آگاهی از فرهنگ و زبان آیین بودا در حدود دو هزار سال پیش گرفته شده است. قانون جهانی بودن این کلمه از چین آمده و "تائو" نامیده می شود.به این معنا که هیچ کاری در آن انجام نمی شود یا کسی مجبور نیست کاری انجام دهد. ذهن آگاهی در آیین بودا یک روش فکری است و ریشه بودایی دارد. آیین بودا پانصد سال پیش در شمال هند توسط سیتادا گوداما ، رهبر مذهبی شکل گرفت و پاسخی برای رهایی از فقر ، بیماری و پیری بود. راههای مکتب بودایی زندگی پر از رنج و عذاب است و می توان با خلاص شدن از دلبستگی ها از این عذاب خلاص شد. در این تمرین ، به فرد آموزش داده می شود که با پیوستن به کل جهان و درک فلسفه بودایی ، متعهد به هدایت اخلاقی ، ارتباطات ، کار ، ذهن آگاهی و مراقبه ، از ناراحتی خلاص شود. این تجربه به افراد کمک می کند بدون وابستگی به پدیده¬ها ، با کل تجربیات زندگی ارتباط برقرار کنند (شاپیرو و ویزباوم ، 2020).
دو فرقه تروجان بودیسم و ماهایانا بودیسم از این مکتب نشأت گرفته اند. تراوادا تعالیم بودیسم را محافظه¬کارانه تفسیر می کند و بر آزادی فرد مبتنی بر تلاش و تمرکز بر مراقبه تأکید می کند. آیین بودایی ماهایانا تعالیم بودا را آزادانه تر تفسیر می کند. این مدرسه بر نجات زندگی از طریق عطوفت ، عشق و کارهای خوب تأکید دارد. بودیسم ذن فرقه ای از آیین بودایی ماهایانا است که در قرن نهم به ژاپن گسترش یافت و از سال 1200 میلادی به یک فرقه عمومی تبدیل شد. ذن یک کلمه ژاپنی است و ترجمه کلمه مدیتیشن است. آیین بودا در کشورهای غربی شناخته شده است. اگرچه با رسیدن مفهوم ذن به ایالات متحده نفوذ آن بسیار محدود بود ، اما به تدریج تأثیر خود را در فرهنگ آمریکایی آغاز کرد. ذهن آگاهی راهی برای هدایت توجه است که از سنت های مراقبه شرقی گرفته شده است ، اما بیشترین بحث و عمل را در فرهنگ غرب داشته است (صناعی، موسوی، مرادی، پرهون و صناعی، 1396).

در دهه 1990 ، کابات‌زین توجه به ذهن را به عنوان آگاهی داوری لحظه به لحظه تعریف کرد. در سال 1994 ، وی توجه به اهداف فعلی را به روشی خاص و غیرقضاوتی در آگاهی ، و در سال 2003 ، تعریف خود را کامل کرد و ذهن آگاهی را نوعی آگاهی که از طریق توجه به اهداف واقعی و قرار گرفتن درحال حاضر بدون قضاوت در مورد تجربیات صریح می باشد دانست(دیویدسون، کابات زین، اسچوامچر، روسنکرانز، مولر و همکاران ، 2003؛ به نقل از صالحی اشترجانی،1402).

منابع
آبرود، محمد ، شیرازی تهرانی، علیرضا(1402). اثربخشی آموزش هوش موفق بر انگیزش پیشرفت دانش آموزان مقطع متوسطه دوم،دومین همایش بین المللی علوم تربیتی، مشاوره، روانشناسی و علوم اجتماعی،همدان،https://civilica.com/doc/1757120
آبرود، محمد(1402). مقایسه اثربخشی آموزش هوش موفق و آموزش راهبردهای یادگیری بر انگیزش پیشرفت دانش آموزان مقطع متوسطه دوم. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مشاوره مدرسه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تیران.
احمدوند، زهرا (1390). وارسي اعتبار و پايايي پرسشنامه پنج وجهي ذهن آگاهي در نمونه هاي غير (FFMQ). پايان¬نامه کارشناسي ارشد. روانشناسي. دانشگاه شاهد.
اسماعیلیان، نسرین؛طهماسیان،کارینه؛ دهقانی، محسن، موتابی، فرشته (1392). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر نشانه‌های افسردگی و پذیرش کودکان دارای والدین مطلقه. فصلنامه روانشناسی بالینی، 5(3)، 47-57
آقابابائی، ناصر؛ قربانی، نیما، خدابخش، محمدرضا(1390). تقابل فرایندهای خودشناختی با آستانه گذری. مجله: روانشناسی و دین، 1(13)، 55-70.
ایمان پرور، سهیلا؛ نریمانی، محمد؛ تکلوی، سمیه،   هاشمی، تورج (1398). تهیه بسته روانی-آموزشی مبتنی بر مدرسه و بررسی اثربخشی آن بر فرسودگی تحصیلی و ارتقای اشتیاق تحصیلی دانش آموزان دخترپایه دوازدهم متوسطه دوره دوم پیش کنکوری. راهبردهای شناختی در یادگیری، 8(14 )، 21-36. SID. https://sid.ir/paper/255140/fa
بابایی، علی. (1395). هوش موفق و تاثیر آن بر عملکرد دانشجویان در برنامه درسی جدید کارورزی دانشگاه فرهنگیان. مطالعات آموزش و آموزشگاهی، 5(14)، 109-122.
بیان فر ، فاطمه؛  پرتونژاد، نفیسه، طباطبایی ، سیدموسی(1400). پیش‌بینی اشتیاق تحصیلی بر اساس جو عاطفی خانواده و حمایت تحصیلی در دانش‌آموزان: نقش میانجی هیجانهای تحصیلی. فصلنامه علمی- پژوهشی خانواده و پژوهش؛ ۱۸ (۴) :۳۱-۴۸URL: http://qjfr.ir/article-۱-۱۲۶۲-fa.html
پناهی, غلامحسن, اردونی, طیبه, کاظمی, سجاد. (1402). تاثیر اشتیاق تحصیلی بر امید تحصیلی از طریق نقش میانجی خوش بینی تحصیلی در دانش آموزان. مطالعات روانشناسی تربیتی, 20(50), 33-20
تقی زاده، مهدی ؛ مظاهری، مصطفی ، مختاری، عباس(1402). اثر بخشی آموزش یادگیری سازگار با مغز بر ابعاداشتیاق تحصیلی(رفتاری، عاطفی،شناختی)دانش آموزان پسر متوسطه،دومین همایش بین المللی علوم تربیتی، مشاوره، روانشناسی و علوم اجتماعی،همدان،https://civilica.com/doc/1793601
جعفری،زهرا (1400). رابطه بین اشتیاق تحصیلی، هویت تحصیلی و پایستگی تحصیلی با سازگاری تحصیلی در دانش آموزان. پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی دانشگاه قم