مقاله و مبانی نظری سیاست‌‌‌‌های توسعه صادرات ,

menuordersearch
academixfile.ir

توضیحات

فصل دوم ادبیات نظری و پیشینه تحقیق سیاست‌‌‌‌های توسعه صادرات

در قالب WORD ودر 85 صفحه وقابل ویرایش

 

 

توضیحات فایل:

 

2-1) مقدمه :
در علم اقتصاد، جهانی شدن به معنای آزادی افراد و بنگاه ها برای انجام معاملات با افراد و بنگاه‌‌‌‌های سایر کشورها است. یکی از ابعاد جهانی شدن، افزایش تجارت بین الملل است؛ یعنی تبادل کالا و خدمات افراد آن سوی مرز (جلالی، 1377، ص. 347). از این رو صادرات را می‌توان نقطه ی شروعی برای جهانی شدن پنداشت .
درخصوص پیامد‌‌‌‌های اقتصادی جهانی شدن باید گفت، مطابق نظریه‌‌‌‌های اقتصادی، تجارت آزاد به توزیع بهینه ی عوامل تولید و در نتیجه حداکثر شدن رشد منجر می‌شود. دست یابی بنگاه‌‌‌‌های یک کشور به دانش و فناوری کشور‌‌‌‌های دیگر، سامان دهی اقتصادی داخلی، و مدیریت تولید کشور، از دیگر مزایای تجارت آزاد است (جلالی، 1377، ص. 350) .
اما در پس منافع منسوب به جهانی شدن، نگرانی هایی نیز در این خصوص وجود دارد. برخی از سیاست گذاران در اتخاذ سیاست هایی که به آزادسازی اقتصادی منجر می‌شود، مردد هستند. سیاست‌‌‌‌های تجاری آزاد، منجر به کوچک تر شدن، یا تعطیلی بنگاه هایی می- شود که به امر تولید برای جایگزینی واردات اشتغال دارند (جلالی، 1377، ص. 353). باید توجه داشت که آزادسازی تجاری تنها وقتی موفق است که سرمایه گذاری‌‌‌‌های لازم در بخش‌‌‌‌های جدید تولیدی و صادراتی که قدرت رقابت جهانی دارند، انجام گیرد. توجه به تامین مالی بنگاه‌‌‌‌های صادراتی، کاستن از بار ممنوعیت‌‌‌‌های بی منطق و مقررات دست و پا گیر اداری، و نگاه ویژه به بخش وسیع و ناکارای موسسات وابسته به دولت (این مورد بیشتر در کشور‌‌‌‌های خاورمیانه و شمال آفریقا مصداق دارد)، از عوامل دیگر موفقیت در سیاست‌‌‌‌های آزادسازی تجارت است (جلالی، 1377، ص. 354). از این نگاه ضرورتی دیگر برای پرداختن به امر صادرات و تسهیل آن آشکار می‌گردد؛ چرا که در باز شدن دروازه ی ملل به روی همگان، مزیت رقابتی است که تضمین کننده ی ماندگاری شرکت ها در دریای عرضه‌‌‌‌های گوناگون است .
2-2)معرفی صادرات
با ظهور عصر ارتباطات و حمل و نقل سریع، دنیا به دهکده ای تبدیل شده است. فاصله‌‌‌‌های جغرافیایی به هم ریخته و مردم بیش از پیش از خود و کشور خود آگاهی پیدا کرده اند. با وجود امکاناتی چون تلفن، تلتکس، فاکس و رایانه، اطلاعات را می‌تواند در مدت چندین ثانیه به تمامی جهان مخابره نمود. تولید کنندگان مالزیایی، هر ساعت یک بار، از تغییرات حاصله از قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن آگاه می‌گردند. یک فروشنده نفت مستمر در آمریکا می‌تواند نفت را از کویت خریداری و آن را به هندوستان و یا ژاپن در همان روز بفروشد انتقال پول از سنگاپور به سراسر دنیا در مدت چند دقیقه صورت می‌گیرد.
یک تولید کننده و یا یک تاجر صادر کننده، کالا نسبت به گذشته فرصت بهتری را در اختیار دارد که حدود فعالیت خود را توسعه دهد و در بازار بین المللی فعالیت نماید. و صادرات به معنای کسب ارز بیشتر برای کشور است. از نظر صادر کننده، صادرات به منزله وسیله ای مطمئن در قبال بحران اقتصادی داخلی، پیشرفت بیشتر و گسترده تر، درآمد بیشتر و آگاه شدن مستمر از آخرین تحولات فن آوری است.
تعداد بسیار کمی از شرکت هایی که در رقابت بازار‌‌‌‌های خارجی موفقیت کسب کرده اند، در کشور خود با شکست روبرو شده اند. فروش‌‌‌‌های خارجی درآمد بیشتری را در بردارند، و می‌توانند در برخی از موارد فروشنده را ترغیب نمایند که از بازار داخلی کاملا چشم پوشی نماید و یا در عین حال، در بازار‌‌‌‌های داخلی موفق تر عمل نماید.
سنتی ترین راه ورود به بازار‌‌‌‌های بین المللی، صادر کردن کالا است، در سراسر تاریخ بازرگانی جهان، مردم کالا‌‌‌‌های ساخته شده در یک کشور را با کالا‌‌‌‌های ساخته شده در کشور دیگر مبادله کرده و با این عمل از تخصصی شدن جغرافیایی سودب رده اند، یعنی انواع بیشتری از کالاها را با قیمتی ارزانتر از آنچه در داخل تمام می‌شد به دست آورده اند و از طریق فعالیت صادر کنندگان، ادویه، ظروف سفالی، اسلحه، پوست و کالا‌‌‌‌های ساخته در اختیار عموم قرار می‌گرفت به طوری که عمده فعالیت‌‌‌‌های بازرگانی بزرگ فنیقی، رومی و بریتانیایی را صادرات این گونه کالاها تشکیل می‌داد.
در نظریات کلاسیک تجارت بین المللی، صادرات مشخصه تجارت خارجی است و هنوز هم برای بسیاری از شرکت ها مهمترین استراتژی ورود به بازار خارجی است. صادرات موجب می‌شود که شرکت مثلا در اوهایو تولید کند و در کانادا، اروپا، یا آسیا به فروش برساند. وقتی یکی از شرکت ها تابعه شرکت آمریکایی فورد موتور در انگلستان تولید می‌کند و محصول خود را در آمریکا یا آفریقا به فروش می‌رساند، صادرات صورت گرفته است که در صورت صدور به آفریقا، کالای صادره جزء صادرات انگلستان محسوب می‌شود. یک شرکت آمریکایی می‌تواند برای بالابردن فروش خارجی محصولات خود کالایی را که درآمریکا تولید کرده به خارج صادر کند و یا کالایی را که در خارج توسط شرکت‌‌‌‌های تابعه آن تولید شده، صادر نماید ولی معمولا منظور از صادرات یک شرکت، صدور کالایی است که در داخل کشور متبوع آن شرکت تولید شده است.
دولت ها معمولا طرفدار راهبرد صادرات هستند، زیرا موجب افزایش تولید داخلی و سطح اشتغال می‌شود و به تعادل تراز پرداخت‌‌‌‌های کشور کمک می‌کند به همین جهت، صادرکنندگان غالبا مورد حمایت دولت ها قرار می‌گیرند. دولت ها در امر ارزیابی بازارها، شناسایی توزیع کنندگان و بیمه کالا در مقابل خطرات تجاری و سیاسی ناشی از معاملات صادراتی، اطلاعاتی در اختیار صادر کنندگان می‌گذارند و از امکانات سفارتخانه به نفع آنها استفاده می‌کنند.

 

2-3) مبانی نظری توسعه صادرات
هدف اصلی مطالب حاضر بررسی روش‌ها و سیاست‌‌‌‌‌های توسعه صادرات کشور در واقع بررسی جنبه‌‌‌‌‌های کاربردی نظریه‌‌‌‌‌های تجارت بین الملل و توسعه صادرات است. برای رسیدن به منظور فوق، به مانند هر مطالعه علمی دیگر، چارچوب نظری مشخصی لازم است که در قالب آن بتوان روش‌‌‌‌‌های علمی توسعه صادرات را ترسیم نمود. برای این منظور فصل حاضر در چهار قسمت مختلف تدوین شده که ابتدا گذری بر تاریخچه‌ی توجه به توسعه صادرات وفلسفه آن خواهیم داشت. آنگاه ارتباط نظریه‌‌‌‌های تجاری بین‌الملل و توسعه فلسفه آن خواهیم داشت. آنگاه ارتباط نظریه‌‌‌‌‌های تجارت بین الملل و توسعه صادرات به اجمال مورد بحث و بررسی واقع خواهدشد.
مزیت نسبی یکی از مباحث اصلی نظریه‌‌‌‌‌های تجارت بین‌الملل و به تبع آن توسعه صادرات، می¬¬¬¬¬‌باشد. به لحاظ اهمیت اساسی آن، قسمت سوم این فصل به این مسأله و ارتباط آن با صادرات اختصاص یافته که برای این منظور ابتدا مفهوم و ماهیت مزیت نسبی و سیر تحول آن و سپس عواملی که مزیت نسبی هر کشور را تعیین می‌کنند (در زمینه تولید، صدور و تقاضا) مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.
در طول تاریخ تجارت جهانی، و به‌منظور رونق بخشیدن به صادرات، دولت همواره نقش اساسی داشته است. برای این منظور ابزار مختلفی از قبیل سیاست‌‌‌‌های پولی، مالی و سیاست‌‌‌‌‌های بازرگانی، حمایتی، اداری و تشکیلاتی، قوانین و مقررات، همکاری‌‌‌‌‌های منطقه‌ای و بین‌المللی وجود داشته که هر یک از دولت‌ها کم و بیش از آنها سود جسته‌اند. به‌همین منظور در قسمت چهارم از فصل حاضر به نفش و طرق مداخله دولت در جهت توسعه صادرات پرداخته شده است.


2-4) تاریخچه توسعه صادرات و فلسفه آن
توسعه صادرات کالا در کشور‌‌‌‌های در حال توسعه همیشه در تمام استراتژی‌‌‌‌‌های بلندمدت توسعه یکی از اجزاء توسعه صادرات در دو زمینه صادرات کالا‌‌‌‌های و صادرات کالا‌‌‌‌های ثانویه (محصولات اصلی بوده است. صنعتی) مطرح است. تاکید عمده کشور‌‌‌‌های در حال توسعه در خصوص صادرات اولیه به قبل از دهه 1950 میلادی بر می‌گردد.
کشور‌‌‌‌های مستعمره‌ی افریقایی و آسیایی، که در آن‌ها خارجی‌ها مالکیت منابع کانی و کشاورزی را برعهده داشتند؛ از جمله نمونه‌‌‌‌‌های کلاسیک مناطقی هستند که دارای شکل اولیه سیاست نظریه خارج بوده‌اند. علاوه بر سراب دستیابی به رشد و توسعه (در نتیجه صادرات اولیه) می‌توان تأمین نیاز‌‌‌‌های ارزی، بهره‌برداری مطلوبتر (!) از امکانات داخلی، صدور مازاد تولید داخلی، و نهایتاً حل شدن در بازار جهانی و گرایش در جهت تخصص و مطرح شد و سپس توسط عده‌ای از * تخصیص منابع بر اساس «اصل مزیت نسبی» - که ابتدا توسط ریکاردو اقتصاددانان، از جمله هابرلر **، آلفرد مارشال ؟ *** هکشرواوهلین *** و... توسعه یافت، که در دوران مناسب ترین راه برای دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی از سوی عده زیادی از اقتصاددانان ارائه می‌شد – را از جمله دلایل اساسی گرایش به « توسعه صادرات اولیه » بیان کرد.
نکات فوق تنها پاره ای از واقعیات می‌باشند. کشور‌‌‌‌های در حال توسعه تحت حکومت‌‌‌‌های استعماری به درون بازار دنیای سرمایه داری کشانده شده و بصورت زائده‌‌‌‌های متصل به ممالک پیشرفته، مواد خام و کالا‌‌‌‌های استراتژیک مراکز صنعتی را تامین می‌کنند ؛ چرا که مواد معدنی می‌بایستی در جایی تولید شود که یافت می‌شود. تولیدات کشاورزی از قبیل : چای، قهوه و بطور کلی مواد اولیه¬ی صنایع مصرفی غذایی در جایی قابل تولید است که از شرایط اقلیمی و جغرافیایی متناسب برخوردار باشد. اما از آنجا که کشور‌‌‌‌های در حال توسعه، فاقد تکنولوژی ودانش لازم برای تبدیل تولیدات اولیه به ثانویه بوده، و در نتیجه برای تولید و استخراج تولیدات اولیه مذکور نیازمند واردات تکنولوژی و دانش لازم از کشور‌‌‌‌های پیشرفته می‌باشند لذا به منظور تولید هر چه بیشتر کالای اولیه، واردات بیشتر تجهیزات و دانش فنی ضرورت دارد که این نیز به نوبه خود، صدور بیشتر کالا‌‌‌‌های اولیه برای تامین نیازمندی‌‌‌‌های ارزی را می‌طلبد. علی هذا، علی رغم تلاش‌‌‌‌های بیشتر این کشورها، اوضاع نسبی آنها بدتر و شکاف بین کشور‌‌‌‌های پیشرفته و عقب مانده بیشتر شده و این مساله توجه بسیاری از صاحبنظران را به خود معطوف ساخته است.
عدم موفقیت کشور‌‌‌‌های در حال توسعه در خصوص اهداف توسعه صادرات محصولات اولیه، از یک طرف، به ماهیت صادرات کالای اولیه، روابط تجاری موجود بین کشور‌‌‌‌های توسعه یافته و در حال توسعه و از طرف دیگر به ساختار داخلی اقتصاد این کشورها مربوط میشود. کالا‌‌‌‌های اولیه عمدتاً دارای کشش درآمدی تقاضای پائین هستند. بنابراین میزان افزایش تقاضا در بازار مصرف کمتر از افزایش درآمد خواهد بود. از طرفی، ظهور مواد اولیه غیرطبیعی و مصنوعی از یک سو، پیشرفت تکنولوژی در جهت صرفه جویی در مصرف مواد اولیه، از سوی دیگر دائماً بر رشد تقاضای کالای اولیه و معدنی تاثیر منفی زیادی داشته و دارد. همچنین سیاست‌‌‌‌های حمایتی کشور‌‌‌‌های توسعه¬ یافته از بخش اولیه اقتصادشان این جریان تاثیر گذاری را تشدید مینماید. این سه عامل همراه با عرضه بیشتر کالا‌‌‌‌های اولیه توسط کشور‌‌‌‌های در حال توسعه، با رشد ناکافی تقاضا برای این گونه کالاها، موجب افت رابطه مبادله و احتمالاً نقصان عواید صادراتی این کشورها شده است. حاکمیت غالب شرکت‌‌‌‌های چند ملیتی بر بازار تولید و مصرف و ضعف کشور‌‌‌‌های در حال توسعه در زمینه‌‌‌‌های صدور و بازاریابی از یکسو، سبب شده قیمت گذاری، میزان و نوع تولید در کنترل این شرکتها بوده و از طرف دیگر، عواید صادراتی بگونه بسیار نابرابر بین کشور‌‌‌‌های در حال توسعه و توسعه یافته توزیع میگردد. مجموعه عوامل فوق سبب مورد نیاز خود از شده که کشور‌‌‌‌های در حال توسعه یافته، برای دستیابی به میزان معینی از کالا‌‌‌‌های صنعتی کشور‌‌‌‌های توسعه یافته، کالا‌‌‌‌های اولیه بیشتری صادر کنند. این مساله سبب تردید در دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی مورد نظر این کشورها از طریق توسعه صادرات کالا‌‌‌‌های اولیه گردید و پاره ای از صاحب نظران مسائل توسعه را به اندیشه واداشت. عقیده غالب در آن دوران برای مقابله با کاهش بازار‌‌‌‌های جهانی محصولات اولیه، افزایش کسری رد موازنه پرداخت ها، رشد و توسعه اقتصادی به دنبال تحقق توسعه صنعتی در نتیجه بکارگیری استراتژی جایگزینی وردات بود که این خود نیازمند تلاش به منظور جانشین کردن کالاها، غالباً کالا‌‌‌‌های صنعتی که قبلاً وارد می‌شده، با منابع داخلی تولید و عرضه است. به هر حال این استراتژی نیز مدینه ی فاضله مورد انتظار کشور‌‌‌‌های در حال توسعه را محقق نساخت.
ناکامی راهبرد صنعتی شدن از طریق جایگزینی واردات زمانی قوت بیشتری گرفت که راهبرد جانشینی برای آن دو صحنه ظاهر شد که تمام نشانه‌‌‌‌های موفقیت را نیزدارا بود. با وجود سابقه ذهنی نامناسب واحساس عدم موفقیت در زمینه توسعه صادرات کالا‌‌‌‌های اولیه، که از گذشته وجود داشت، این باور روایی توسعه صادرات حول صادرات کالا‌‌‌‌های صنعتی یا ثانویه دور می‌زد. تحت این شرایط، کالاهایی قابلیت صدور خواهند داشت که ارز حاصل از صادرات آنها بیش از صرفه جویی ارز ناشی از جایگزینی واردات باشد مضافاً اینکه عاری از مشکلاتی باشد که صادرات کالا‌‌‌‌های اولیه مبتلا به آن است (کشش قیمتی و درآمدی تقاضای ناچیز، رابطه مبادله و ...) اما این همه ی داستان نیست.
در اواخر دهه ی 1950 و اوایل دهه ی 1960، سخنان بسیاری در خصوص مشکلات جهان سوم و تشدید شکاف بین این کشورها وکشور‌‌‌‌های توسعه یافته بر زبان ها رانده می‌شد. در همین ایام اعلام «دهه توسعه» از جانب رئیس جمهور وقت ایالات متحده، جان کندی، در سال 1961 برای ارتقاء سطح زندگی ملل مختلف جهان از سوی اعضای سازمان ملل متحد مورد استقبال قرار گرفت که به تبع آن مجمع عمومی سازمان ملل در 19 دسامبر 1961 طی قطعنامه ای به این پیشنهاد و تصمیم، جامه عمل پوشاند. در قطعنامه مذکور چنین آمده است :
« با در نظر گرفتن وظیفه مندرج در منشور ملل متحد برای ارتقاء سطح زندگی، به همراه آزادی بیشتر و استفاده از سازمان‌‌‌‌های بین المللی برا پیشبرد توسعه اقتصادی و اجتماعی کلیه ملل، و با توجه به این مطلب که توسعه اقتصادی و اجتماعی ملل در حال توسعه، نه تنها برای این کشورها بلکه برای نیل به صلح و امنیت بین المللی و افزایش سریع رفاه جهانی نیز حائز اهمیت است؛ و نیز با توجه به اینکه اختلاف درآمد سرانه بین کشور‌‌‌‌های توسعه یافته و در حال توسعه افزایش یافته و میزان رشد اقتصادی و اجتماعی کشور‌‌‌‌های در حال توسعه هنوز بسیار کمتر از حد کفایت است و همچنین با اشاره به این مطلب که نیازی به یک اقدام هماهنگ برای ایجاد تحرک بیشتر به منظور همکاری اقتصادی از طریق سازمان ملل متحد وجود دارد. مجمع عمومی ... دهه کنونی را به عنوان « دهه توسعه ملل متحد» میخواند که در آن دول عضو مساعی خود را برای تحرک بخشیدن و حمایت لازم از اقدامات مورد نیاز هم از جانب کشور‌‌‌‌های در حال توسعه و هم از جانب کشور‌‌‌‌های پیشرفته، برای تسریع رشد اقتصادی مداوم ملتها و پیشرفت اجتماعی آنها، بطوریکه هر یک از کشور‌‌‌‌های در حال توسعه، به میزان قابل توجهی از رشد اقتصادی نائل شوند. متمرکز می‌نماید...»
برای دستیابی به اهداف فوق از کشور‌‌‌‌های عضو سازمان‌‌‌‌های تخصصی خواسته شد سیاستهائی را تعقیب کنند که کشور‌‌‌‌های عقب مانده و نیز کشورهائی که به صادرات تعداد معدودی کالا‌‌‌‌های اولیه متکی هستند، نتواند میزان بیشتری از محصولات خود را با قیمت ثابت و مناسب، در بازار‌‌‌‌های وسیع¬تری بفروشند، و قادر گردند هزینه‌‌‌‌های توسعه اقتصادی خود را از طریق درآمد‌‌‌‌های ارزی خویش و پس انداز داخلی تامین نمایند تا در نتیجه سهمی مناسب از درآمد حاصل از استخراج و فروش منابع طبیعی کشور‌‌‌‌های در حال توسعه که با استفاده از سرمایه‌‌‌‌های خارجی بدست می‌آید نصیب این کشورها گردد. در زمینه تجارت کالا‌‌‌‌های ساخته شده و کالا‌‌‌‌های اولیه با توجه به ضرورت افزایش درآمد‌‌‌‌های ارزی کشور‌‌‌‌های در حال توسعه می‌باید اقدامات موثری انجام شود؛ چرا که افزایش درآمد سرانه در کشور‌‌‌‌های در حال توسعه به میزان 5درصد، نیازمند افزایش واردات بیش از 5 درصد است. یکی از دلایل این مطلب این است که هر گونه شتاب و تسریع در نرخ رشد، محتاج سرمایه¬¬¬ گذاری‌‌‌‌های اضافی است، که به واردات وابسته است، و در نتیجه واردات در حد بالاتری از درآمد، افزایش پیدا خواهد کرد. از سوی دیگر، برای حفظ تعادل تزار پرداخت ها و یا جلوگیری از کسری بیشتر آن، صادرات بیشتر کالاها ( کالا‌‌‌‌های اولیه و ثانویه ) را ضروری می‌نماید. در هر حال، تعیین دهه توسعه سبب انجام مطالعات، مذاکرات و اقدامات بسیار وسیعی در کلیه جنبه‌‌‌‌های مسائل اقتصادی کشور‌‌‌‌های در حال توسعه ( به ویژه در زمینه تجارت ) از جانب محافل علمی، دولتها، سازمان‌‌‌‌های منطقه ای، بین المللی و تخصصی گردید که در مرحله اول منجر به روشن شدن شمار زیادی از مسائل و مشکلات و در مرحله بعد، موجب انجام اقداماتی هر چند محدود، در این خصوص شد. (در سوم اوت 1962 تصمیم تشکیل اولین کنفرانس تجارت وتوسعه سازمان ملل متحد نتیجه قطعنامه شماره 1917 هزار و دویست و سی و هشتمین جلسه شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد ) یکی از اقدامات اساسی در این راستا بود، که در 23 مارس 1964 در ژنو تشکیل شد و تا 16 ژوئن به کار خود ادامه داد.

 

نمودار تغییر قیمت
نظرات کاربران
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

بستن
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

0 نظر

ما را در شبکه‌‌‌‌های اجتماعی دنبال کنید

whatsuptelegrammailpinterest
logo

استان: کردستان، شهرستان : سقز، بخش : مرکزی، روستا: سرا، روستا: مرخز، محله: مرخز، خیابان (ورودی اصلی)، کوچه ((حسین محمدی))، پلاک: 0.0، طبقه: همکف،
شماره تماس:: 09189763156